Aug 29, 2017

ၿမိဳ (ခမီ) သမိုင္း

ၿမိဳ(ခမိ)လူမ်ဳိးတုိ႔၏ သိေကာင္းစရာ (6)
Mg Ogga / December 6, 2014

ၿမိဳ လူမ်ဳိးဟု အမည္တြင္လာမည့္ လူစုကုိ မင္းႀကီး၏ သားေတာ္ ေခၚစာပတိ ဉီးေဆာင္ကာ ေျမာက္ဘက္အာသံျပည္သုိ႔ ခုိလံုရန္ထြက္ေျပး လာခဲ့ၾကသည္ ၄င္းအာသံျပည္၌ ေနစဥ္အတြင္း မိမိတုိ႔လူစု မၿပိဳကြဲေစရန္ႏွင့္ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ သားရဲတိစၧာန္မ်ား၏ ရန္မွကာကြယ္ရန္အလုိငွါ ျခံစည္းရုိး(၇)ထပ္ကာရံၿပီး ေနထုိင္ခဲၾကေလသည္ မင္းသားေခၚ စာပတိသည္ မိမိ၏ေနာက္လုိက္ အေပါင္းအပါမ်ား စားဝတ္ေနေရး ခက္ခဲ့လာသည္ကတေၾကာင္း အာသံျပည္တြင္ဆက္လက္ ေနထုိင္ခြင့္မရေတာ့၍ လည္းေကာင္း မိမိ၏လူစုမ်ားကုိ ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာေဒသသုိ႔ ထြက္ခြါ သြားလာခြင့္ျပဳခဲ့ရေလသည္ ဤသည္ကုိ ျခံစည္းရုိးအတြင္းမွ ထြက္ခြါၿပီး အုိးသစ္အိမ္သစ္ ထူေထာင္ျခင္းဟု သတ္မွတ္ခဲ့ၾကေလသည္
           
  လူစုခြဲ၍ အုိးသစ္အိမ္သစ္ ထူေထာင္ရန္လာၾကေသာ လူအမ်ားစုမွာအခ်ဳိ႕က ကုလားတန္ျမစ္ဖ်ား ေဒသမွ အေျခစုိက္ေနထုိင္ခဲ့ၿပီး ယင္းမွျမစိရုိးအတုိင္း စုန္ဆင္းလာၾကသည္ အခ်ဳိ႕မႈကား အာသံျပည္ေတာင္ဘက္သုိ႔ အနည္းငယ္ဆင္းလာၿပီး ကလတ္ေခ်ာင္းမွ ဝင္ေရာက္လာၾကေလသည္ အခ်ဳိ႕မွာ ဉႆလင္းေခ်ာင္းမွ ဝင္ေရာက္လာၾကသည္ အခ်ဳိ႕က ေခ်ာင္လက္ေခ်ာင္း အတုိင္းစုန္ဝင္လာၾကသည္ အခ်ဳိ႕မွာ ပလက္ဝႏွင့္မတူပီ နယ္စပ္ရွိ ခန္းလံုးေတာင္သုိ႔ ေရာက္လာၿပီး ဆမီးေခ်ာင္း မီးေခ်ာင္း ရန္ေခ်ာင္းႏွင့္ သရီေခ်ာင္း အတုိင္း စုန္ဆင္းလာၾကသည္ ထုိေဒသတြင္ မ်ားစြာျပားမ်ားေနထုိင္ခဲ့ၾကသည္ ထုိသုိ႔ကူလားတန္ျမစ္ႏွင့္ ပ်ံ႕နံေနထုိင္ခဲ့ရာ၌ ျမစ္ကမ္တစ္ေလ်ာက္ျဖစ္ေသာ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္ စက္ျပတ္ျပင္ ထက္ဝန္းက်င္ ခ်င္းလက္ဝ ဉႆလင္း လက္ေခ်ာင္း အထက္ဘလုိင္ စသည့္ေဒသ တစ္ဝုိက္တြင္လည္းေကာင္း ဉႆလင္းေခ်ာင္း ဝကိတူေသာင္ ေအာက္ဘလုိင္ ကူဝေဒသမ်ာသုိ႔ ပ်ံ႕နံေနထုိင္ခံ့ၾကေလသည္
            
   ၿမိဳ လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္သုိ႔ အေစာဆံုးေရာက္ရွိ အေျခခ်ေနထုိင္ခဲ့ၾကေလသည္ ၿမိဳမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားသည္ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္သုိ႔ အေျချပဳပ်ံ႕နံေနထုိင္စဥ္ မင္းသားေခၚစာပတိသည္ ဟုန္ေလာ္အမည္ရွိ အမ်ဳိးသမီးႏွင့္ ဆက္လက္ထိမ္းျမွားၿပီး အထက္ဘလုိင္ေဒသတြင္ မင္းအျဖစ္စုိးစံခဲေလသည္ သုိ႔ရာတြင္အထက္ဘလုိင္ေဒသ၌ မည္မွ်ၾကာေအာင္ အေျခခ်ေနထုိင္ခဲ့သည္ကုိမႈ မသိရွိႏုိင္ေခ် ၿမိဳ သင္းႀကီေအာင္လာသည္ မီးဝေအာက္ေဒသ တစ္ခုတြင္ အေျခခ်ေနထုိင္ၿပီး မာရာယု မင္းသားအား ေကာက္ယူေမြးစားႏုိင္ခဲ့ျခင္း ေထာက္လ်င္ပလက္ဝေဒသမွ ကုလားတန္ျမစ္ေအာက္ဘက္သုိ႔ စုန္ဆင္းအေျခခ် ေနထုိင္ခဲ့ၾကၿပီး ဟုယူဆႏုိင္ပါသည္
  
  ကုိးကားခ်က္ လွထြန္းျဖဴ ရခုိင္ျပည္နယ္ရွိ လူမ်ဳိးစု စာ-၂ရ ယင္း စာ၂ရ တုိင္းရင္းရုိးရာ ဓေလ့ထံုးစဥ္မ်ား (ခ်င္း)စာ-၆ရ ေမာင္ေမာင္တူ ၿမိဳလူမ်ဳိးစုလက္ေရးမူ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္ ႏုိင္ငံေရးသမုိင္း ျမန္မာ့ဆုိရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီ ၂၉၇၆ စာ-၁၀ လွထြန္းျဖဴ ရခုိင္ျပည္နယ္ရွိ လူမ်ဳိးစု စာ-၂၈

ရခုိင္ရာဇဝင္တုိ႔၏ေဖာ္ျပခ်က္အရ မာရာယုမင္းသားသည္ ပထမဓညဝီကုိ ဘီစီ ၃၃၂၅ ခန္႔က တည္ေထာင္ခဲ့သည္ကုိ ေထာက္လ်င္ ၿမိဳ လူမ်ဳိမ်ားသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းသုိ႔ စတင္ဝင္ေရာက္ခဲ့သည့္  ကာလမွာ ဘီစီ ၄၀၀၀ မွ ၃၅၀၀ အတြင္း ျဖစ္ႏုိင္ဖြယ္ရွိပါသည္ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္အတြင္းမွ ကုလားတန္ျမစ္ရုိးအတုိင္း ေအာက္ဘက္သုိ႔ စုန္ဆင္းရျခင္းသည္ ေနာက္ပုိင္းမွအျခားေသာလူမ်ဳိးမ်ား တုိးဝင္လာမႈေၾကာင့္လည္းေကာင္း စစ္မက္ျပဳ၍ နယ္ခ်ဲတုိးဝင္လာမႈေၾကာင္းလည္းေကာင္း ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာ ျဖစ္သည့္ ေျမညီရာျပန္႔ၿဖိဳးေသာ ေဒသမ်ားသုိ႔ တုိးခ်ဲ႕အေျခစုိက္လုိသည့္ အတြက္ေၾကာင့္ လည္းေကာင္း ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္
            
မတူပီၿမိဳ႕နယ္ ခန္းလံုးေတာင္ေဒသမွ စေဖြေတာင္တန္း ကယက္ေတာင္းတန္း ေဒသမ်ားႏွင့္ ဆမီေခ်ာင္း မီးေခ်ာင္ေဒသမ်ာသုိ႔ စုန္ဆင္းေနထုိင္သူမ်ားသည္ ေနာက္ပုိင္းမွတုိးဝင္လာသည့္ လူမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားကုိ အေတာ္အတန္ခုခံ ႏုိင္ဟန္ရွိပါသည္ ထုိေဒသမ်ား၌ ႏွစ္ရွည္ၾကာစြာ အေျခခ် ေနခဲ့ဟန္တူပါသည္ ယကက္ေတာင္စခန္းတြင္ ၿမိဳ မင္းႀကီး ခုေနာန္တိန္းသည္ ၿမိဳရြာတည္ေထာင္ကာ ျခံစည္းရုိး(ရ)ထပ္ျဖင့္ အခုိင္မာထီးနန္းစုိက္ခဲ့ေၾကာင္း ၿမိဳ မင္းႀကီး ခုေနာန္တိန္း တြင္ ပါစိန္ ပါငန္ ဟူေသာ သားႏွစ္ပါးရွိၿပီး ေက်ာက္ပန္းေတာင္ အနီးပတ္ဝန္းက်င္ တစ္ဝုိက္တြင္ ၿမိဳ႕ရြာတည္ေထာင္ခဲ့ေၾကာင္း ၿမိဳ ေရွ႕လူႀကီးသူမတုိ႔ အစဥ္လာေျပာစကားအရ သိရပါသည္
        
  ၿမိဳမင္းႀကီး ခုေနာန္တိန္သည္ ရခုိင္ရာဇဝင္မ်ား၌ ၿမိဳမင္းႀကီး ငတိန္ကာ (ငတိန္)ဟူ၍ေဖာ္ျပၾကပါသည္ ရခုိင္ရာဇဝင္လာ ငတိန္၏သားေတာ္ ငန္တန္သည္ သက္ရွင္ဘုရင္ ဝရသိဒၶိ၏ သမီးေတာ္ ကၠဳႏၵမာလာကုိ ခုိးယူၿပီး ထြက္ေျပးခဲ့ေၾကာင္း ၄င္းတုိ႔မွ ေမြးဖြားလာေသာ ငန္ဆႏၵန္ ပလက္ေကာက္ ပကၠစီ ငရကၡိဳက္ ညီအစ္ကုိတုိ႔သည္ အစိမ္စားၾက၍ ေဝသာလီအား ေႏွာက္ယွက္သျဖင့္ မာရယုမင္းသည္ ဉီးရီးေတာ္မ်ားျဖစ္သည့္ ထုိရန္ကုိ ႏုိင္ႏွင္းခဲ့ရေၾကာင္း ေဖာ္ျပပါရွိပါသည္
          
  စာတန္း၏အထက္တစ္ေနရာတြင္ ေရွးကမဇၨိဳမသားတုိ႔သည္ ၿမိဳ လူမ်ဳိးမ်ားကုိ ေမ်ာက္လူမ်ဳိးဟူ၍ ေခၚေဝၚခဲ့ေၾကာင္းသိရွိႏုိင္ပါသည္
          ေမ်ာက္ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အေရးအသားမ်ားကုိ ရခုိင္ရာဇဝင္က်မ္တုိ႔၌ ေဖာ္ျပျခင္းရွိ/ မရွိ ေလ့လာၾကည့္ေသာအခါ ေအာက္ပါေကာက္ႏုတ္ခ်က္ကုိေတြ႕ရပါသည္ ထုိအခါ ဟိမဝႏၲာေတာင္ဝယ္ ေမ်ာက္ဖုိႏွင့္ ဆက္မ က်င္လည္ၾက၍ ေနထုိင္ၾကစဥ္တြင္ ေလမုန္တုိင္းထန္လ်က္ မုိးသည္းထန္စြာ ရြာသည္ရွိေသာ္ မွီခုိေနၾကေသာ ပေညာင္ပင္ သဖန္းပင္တုိ႔သည္ လဲ၍ ေရထဲသုိ႔က်ၿပီးလ်င္ ကစၧပနဒီျမစ္ညာမွ အစဥ္အတုိင္း ေမ်ာလာသည္ရွိေသာ္ ေသလာဂီရိအမည္ရွိေသာ ေက်ာက္ေတာ္ေတာင္ေျခ ရင္းဝယ္ တင္ေလ၏ ထုိအခါေမ်ာက္ဖုိႏွင့္ဆက္မသည္ ေတာသုိ႔ဝင္၍ ေမြးဖြာေလ၏ ထုိသားသမီးတုိ႔တြင္ အခ်ဳိ႕ကားဘီလူး ျဖစ္သတည္း                                              
      အထက္ပါေဖာ္ျပခ်က္၌ ေမ်ာက္ဖုိအျပင္ ဆက္မ ဟူ၍လည္း ပါလာပါသည္ ေမ်ာက္ဖုိႏွင့္ ဆက္မ တုိ႔ ဆက္ႏြယ္ပတ္သက္မႈအရ ငဆန္ႏၵန္ ဘီလူးျဖစ္လာသည္
          
ကုိးကားခ်က္  အေျချပဳျမန္မာႏုိင္ငံေရး ဘီစီ ၂၆၆၆ ခန္႔ဟုေဖာ္ျပသည္ ေမာင္ေမာင္တူၿမိဳလူမ်ဳိးစု လက္ေရးမူ ညဏ ဓညဝတီသစ္ဟု ေဖာ္ျပပါမည္
ဓညဝတီေအာင္ေဇယ် (ေျမာက္ဉီး)ရကၡပူရ ေၾကးမူက်မ္း စာ၄၆
      
ထုိဘီလူရန္ေၾကာင့္ ေဝသာလီျပည္ရွင္ ျဗဟၼဒၶိ နတ္ရြာလားရသည့္ အေၾကာင္း ရာဇဝင္အမွတ္အသားမ်ား ရွိပါသည္ ဆက္မ ဟူေသာေဝါဟာရ၏ ရွင္းတန္းကုိရွာၾကည့္ေသာအခါ သက်သာကီဝံသကုိ အိႏၵိယသံဖတ္လ်င္ ဆက္သယ ဆာကိဝံသ္ ဟု အသံထြက္သည္ သက် ကုိ သက္လူမ်ဳိးတုိ႔၏ အေခၚအားျဖင့္ ဆက္ကယ ဟုေျပာဆုိၾကေလေသာေၾကာင့္ ငါတုိ႔ကား ဆက္လူမ်ဳိး ဟူ၍၄င္း သက္လူမ်ဳိးဟူ၍၄င္း ေခၚရုိးေခၚစဥ္ရွိၾက၏ ဟူ၍ေတြ႕ရပါသည္ တဖန္ သက်  ဟူေသာစကားမွာ ျမန္မာအသံျဖစ္၍ အိႏၵိယအသံႏွင့္ဖတ္လ်င္ (ဆက်)ဟူ၍ဖတ္ရပါသည္ ဆက် မွ ဆက္ျခစ္လာ၍ ရခုိင္အသံႏွင့္ ဆက္ ဟူ၍ အသံအနည္းငယ္ေရြးလ်ားလာခဲ့ပါသည္ ယင္းေၾကာင္းလည္း ကၠႏၵမာယုကုိ ဆက္ဟုေျပာရျခင္းျဖစ္ပါသည္ တိရစၧန္မဟုတ္ပါဟူ၍လည္း ေတြ႕ရပါသည္ အထက္ပါေဖာ္ျပခ်က္အရ ေမ်ာက္ဖုိသည္ ၿမိဳ အမ်ဳိးသားျဖစ္လာ၍ ဆက္မသည္ သက္ အမ်ဳိးသမီး ျဖစ္လာပါသည္

ၿမိဳ လူမ်ိဳး ဟူသည္

ျမန္မာနိင္ငံၿမိဳတိုင္းရင္းသားအေၾကာင္းတေစ့တေစာင့္ (၁)

 ျမိဳ အေၾကာင္း ေရး သားရာတြင္ အနည္းငယ္ ကြဲလြဲမႈ မ်ားရွိသည္။ တခ်ိဳ ့ စာေရးသူမ်ားသည္ တကယ့္ ေဒသတြင္း သြားေရာက္ ေလ့လာမႈ မရွိပဲ
ျမိဳ အေၾကာင္း ေရးသားေသာေၾကာင့္ သမိုင္း ကို ပို၍ ရႈပ္ေထြးေစပါသည္။
ၿမိဳ ဟူ ဆို ရာ တြင္ မရူ ၊ေတာင္ၿမိဳ ၊ ၿမိဳ(ခမီ) ဟူ ၍ သိျမင္ ႏိုင္ သည္။
ေတာင္ၿမိဳ
ေတာင္ၿမိဳ မ်ားကို မရူ ၊ ၿမိဳ ေတာင္း ဟု ေခၚဆိုရာတြင္ ၎လူမ်ိဳးအဖို႔ နိမ္ၿပီး ေျပာဆို ျခင္း၊ေခၚေဝၚျခင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ၎ လူမ်ိဳး အေနျဖင့္ မနစ္သက္ဟု ဆိုသည္၊ သို႔ေသာ္ ေဒသ ေခၚကား ေတာင္ၿမိဳ ဟုေခၚ၍ ၊မိမိ ကိုယ္ကို မရူဆား Mru-Cha ဟု ေခၚဆိုေၾကာင္း သိရသည္။
ေတာင္ၿမိဳ တို႔၏ မူလ ဌာေန ကား ရခိုင္ျပည္ ဟု ဆိုသည္။ ရခိုင္ ဘုရင္ မင္း နစ္ဆက္ အုပ္စိုးခဲ့ေၾကာင္း၊ ၎ တို႔မွာ အျမတူ (ေအဒီ ၉၅၇) ၊ ပဲျဖဴ မင္း (ေအဒီ၉၆၄) ဟုဆိုသည္။ *Joshua Project
သို႔ ေသာ္ ေတာင္ၿမိဳ တို႔ ေနထိုင္ခဲ့ေသာ ေနရာကား ကုလားတန္ ျမစ္ဖ်ား ျဖစ္သည္ဟု၍လည္း ေဖာ္ျပသည္။ ေအဒီ ၁၄ရာစုတြင္ ခူမိရန္ကုိ ေၾကာက္၍ စစ္တေကာင္း ဘက္ ေျပာင္းေရြး ေနထိုင္ေၾကာင္း ဘဂၤလားနယ္စပ္တြင္လည္း ေနထိုင္းေၾကာင္း ေဖာ္ျပသည္။
Ref: "MRO-CHA" A Hub for Mru Indigenous people by Kazi Sumaiya Sai
ဤ ေနရာတြင္ အနည္းငယ္ ကြဲလြဲဟန္ရွိသည္။ ေတာင္ၿမိဳ တို႔သည္ ၁၄ ရာစုတြင္ ခူမိရန္ကို ေၾကာက္၍ စက္တေကာင္းဘက္ ေျပာင္းေရြးသည္ ဟု ဆိုသည္ သို႔ေသာ္ ၁၉၃၂ သံ ေခါင္ စာရင္း တြင္ ရွမ္းဒု ထေသာေၾကာင့္ ကုလားတန္ ျမစ္ဖ်ား မွ ထရိပူရဘက္ ေျပာင္းေရႊး ေနထိုင္ ေၾကာင္း ေဖာ္ျပသည္။ ရွမ္းဒု ဆိုသည္ မွာ မရာ ခ်င္းကို ဆိုလိုေၾကာင္း သိရသည္။
အလားတူပင္ ၿမိဳ (ခမီ) လက္ရွိ ဓညဝတီ ေဒ သတြင္ ေနထိုင္ သူ မ်ားပင္ ထိုသို႔ အျဖစ္ပ်က္ရွိခဲ့ ေၾကာင္းကို သက္ႀကီး စကား သက္ငယ္ ၾကား ေျပာဆို ေနၾကသည္ သို႔ေသာ္ ထိုသူတို႔ကား မရူ ဟု ေခၚျပန္သည္။
ဤ အေၾကာင္း အရာမ်ားတြင္ ကုလားတန္ ျမစ္ဖ်ား ျဖစ္ေသာ နီလာ ေက်ာက္ပန္းေတာင္ ႏွင့္ ၿမိဳ (ခမီ) ၊ ေတာင္ၿမိဳ ၊ ခူမိတို႔ အေၾကာင္း ေလ့လာ သင့္၏
အက်ိဳး ေၾကာင္းကို ဆက္စပ္ေသာ္ ေတာင္ၿမိဳ ႏွင့္ အျမတူ အျမကူ အေၾကာင္း ကား ဆက္စပ္ မႈ မရွိလွ ေပ။
အျမတူ အျမကူတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာ ၿမိဳ ဟူ ေသာ နာမည္ ကား .......
ဆက္လက္ ေဖာ္ျပပါမည္

Mro People History

The Mro People ( Burmese : ၿမိဳလူမ်ိဳး) are one of the 135 ethnic groups recognized by the government of Myanmar . Mro is one of the an...